Słynie z doskonałej wytrzymałości, wysokiej odporności na uszkodzenia mechaniczne, takie jak wgniecenia czy zarysowania, świetnego przewodnictwa cieplnego i nieulegania procesowi korozji. Do tego jest bardzo łatwa w zachowaniu czystości, dzięki czemu gwarantuje higieniczną pracę. Bez wątpienia znajduje się w czołówce najlepszych materiałów wykorzystywanych do produkcji profesjonalnych sprzętów i naczyń kuchennych. Chcesz zaopatrzyć swój lokal w urządzenia i akcesoria ze stali nierdzewnej, porównujesz kolejne produkty i… okazuje się, że materiał ten jest bardzo zróżnicowany. Dziś przybliżymy zatem różne odmiany stali nierdzewnej, wskażemy ich właściwości i różnice między nimi.
Klika słów o stali nierdzewnej
Stal nierdzewna to inaczej stal kwasoodporna (popularny skrót INOX). Oznacza to, że nie ulega ona korozji pod wpływem różnych czynników, między innymi kwasów organicznych obecnych w żywności, takich jak na przykład kwasy cytrynowy, octowy czy mlekowy. Z tego właśnie względu stal nierdzewna jest najbardziej pożądanym materiałem do kontaktu z jedzeniem – wymagają tego normy HACCP mające na celu zagwarantowanie maksymalnego bezpieczeństwa żywności. W zależności od rodzaju urządzeń, naczyń, narzędzi czy akcesoriów kuchennych, do produkcji wyposażenia gastronomicznego używa się różnych odmian stali kwasoodpornej. Przedstawiamy najpopularniejsze z nich.
21/0, 18/0, 18/8, 18/10
Oznaczenia te dotyczą procentowej zawartości dwóch pierwiastków – chromu i niklu. Czyli w przypadku garnka zrobionego ze stali nierdzewnej 18/0 materiał wykonania będzie zawierał 18% chromu i 0% niklu. Co daje nam ta wiedza? Aby móc określić stal mianem nierdzewnej, zawartość pierwszego pierwiastka jest konieczna (co najmniej 10,5%), nikiel natomiast nie jest do tego konieczny. Decyduje on natomiast o magnetyczności materiału. Stal oznaczona symbolem 18/10 lub 18/8 nie posiada właściwości magnetycznych, z kolei ta niemająca dodatku niklu, czyli 21/0 czy 18/0, jest magnetyczna. Skład chemiczny ma istotny wpływ na cechy materiału.
Zasadniczą różnicą jest ta, że stale z 8-10% zawartością niklu wykazują większą wytrzymałość na korozję niż stal bezniklowa. W związku z tym naczynia kuchenne wykonane ze stali 18/10 lub 18/8 z całą pewnością będą trwalsze i posłużą dłużej. Nikiel nadaje także jaśniejszej barwy i połysku, wpływa więc pozytywnie na atrakcyjność wizualną. Zarówno stal chromowa, jak i chromowo-niklowa cechuje się doskonałym przewodnictwem cieplnym.
Z wymienionymi powyżej oznaczeniami stali w gastronomii najczęściej spotkamy się w przypadku sztućców, garnków i innych, drobnych przyborów kuchennych.
Ważne!
Stale 21/0, 18/0 nie wykazują tak wysokiej kwasoodporności, jak 18/8, 18/10. Z tego względu w naczyniach wykonanych ze stali pozbawionych niklu lepiej nie przyrządzać kwaśnych potraw, na przykład na bazie kapusty kiszonej czy octu. Najlepsze do kontaktu z kwaśnymi produktami spożywczymi są naczynia emaliowane.
AISI 304, AISI 316, AISI 430
Drugim powszechnie stosowanym oznaczeniem stali jest skrót AISI pochodzący od nazwy Amerykańskiego Instytutu Żelaza i Stali (American Iron and Steel Institute). Stale AISI dzielą się na różne serie – najczęściej stosowane w profesjonalnej gastronomii są serie 300 i 400.
Do pierwszej grupy należą stale austenityczne, chromowe z dodatkiem niklu lub z dodatkiem niklu i molibdenu. Z serii 300 najczęściej stosowanymi do produkcji wyposażenia gastronomii materiałami są AISI 304 oraz AISI 316. Obie mają podobne właściwości fizyczne oraz skład chemiczny, z tą różnicą, że AISI 316 zawiera dodatkowo molibden, który zwiększa jej odporność na korozję. W zastosowaniu kuchennym jednak doskonale sprawdzą się oba rodzaje.
Na serię 400 składają się stale ferrytyczne oraz martenzytyczne. Charakteryzuje je wysoka twardość i wytrzymałość mechaniczna, lecz nieco mniejsza odporność na korozję. Najpopularniejszą odmianą stali z tej grupy jest AISI 430.
Zarówno materiały z serii 300, jak i 400 wykorzystywane są najczęściej, w przypadku gastronomii, do produkcji profesjonalnych mebli kuchennych: stołów, blatów roboczych, półek, regałów magazynowych, szaf i szafek, podstaw pod urządzenia czy wózków kelnerskich i transportowych.
Ważne!
W naszym sklepie w przypadku wybranych modeli mebli ze stali nierdzewnej istnieje możliwość zamiany materiału wykonania – na przykład z AISI 430 na AISI 304. W tym celu należy kontaktować się z działem handlowym.
Oprócz wymienionych tu dwóch najczęściej spotykanych oznaczeń stali nierdzewnej istnieją jeszcze inne możliwości jej klasyfikacji. W celu ułatwienia rozróżnienia gatunków stali prezentujemy poniżej tabelkę zawierającą odpowiedniki symboli materiałów w zależności od normy.
EN 10088 | PN | AISI | DIN | GOST |
1.4301 | OH18N9 | 304 | X5CrNi18-10 | 08Ch18N10 |
1.4401 | OH17N14M2T | 316 | X5CrNiMo17-12-2 | |
1.4016 | H17 | 430 | X6Cr17 | 12Ch17 |
EN 10088 – norma europejska (Europejska Norma 10088)
PN – norma polska (Polska Norma)
AISI – norma amerykańska (amer. American Iron and Steel Institute)
DIN – norma niemiecka (niem. Deutsches Institut für Normung)
GOST – norma rosyjska (ros. Gosudarstwiennyj standart)
Stal nierdzewna jest materiałem najbezpieczniejszym do kontaktu z żywnością, do tego bardzo trwałym i prostym w czyszczeniu. Wszystkie produkty dostępne w naszym sklepie są dopuszczone do użytkowania w profesjonalnej gastronomii i spełniają wszelkie restrykcyjne wymagania Państwowej Inspekcji Sanitarnej.